ΠΑΡΑΜΥΘΙ ΧΩΡΙΣ ΟΝΟΜΑ, της Πηνελόπης Δέλτα

Η Πηνελόπη Δέλτα, κόρη του εθνικού ευεργέτη Εμμανουήλ Μπενάκη, γεννήθηκε το 1874 στην Αλεξάνδρεια όταν εκεί ο Ελληνισμός ανθούσε. Κατέχει μια ξεχωριστή θέση στη νεοελληνική παιδική λογοτεχνία κι εγώ θα πρόσθετα: «και…όχι μόνο». Το υλικό και πνευματικό υπόβαθρο που της πρόσφερε η οικογένεια της, η μόρφωση που πήρε αλλά και η προσωπική της ευαισθησία αποτέλεσαν τις βάσεις του πρωτοπόρου και αξιολογότατου λογοτεχνικού έργου της. Επιπλέον, ο κοινωνικός και φιλικός κύκλος της οικογένειας της ήταν οι πιο καλλιεργημένοι λογοτέχνες, εκπαιδευτικοί και σκεπτόμενοι άνθρωποι του καιρού εκείνου και επίσης αξίζει να αναφερθεί το γεγονός ότι ήταν από τα άτομα που είχαν την τύχη να γνωρίσουν εξέχουσες προσωπικότητες όπως ο Ελευθέριος Βενιζέλος και ο Νικόλαος Πλαστήρας.

Τα έργα της αν και απευθύνονται σε παιδιά, επενδυμένα με μια γλώσσα που μιλούσε στην ψυχή και τη φαντασία τους και  εξυψώνοντας το εθνικό και θρησκευτικό φρόνημα της νεολαίας, διαβάζονται πολύ ευχάριστα από τους ενήλικες που ανακαλύπτουν πίσω από τις γραμμές υψηλά νοήματα και φρονήματα…

Έτσι, αποφασίσαμε για το μήνα Μάρτιο να διαβάσουμε στη Λέσχη Ανάγνωσης το «Παραμύθι χωρίς όνομα» και να  ερευνήσουμε όλες τις κρυφές του πτυχές.

 «με μια ματιά» το περιεχόμενο του έργου

(προσέξτε πόσο επίκαιρο είναι! Μακάρι να αισιοδοξούσαμε για ένα καλό τέλος όπως στο παραμύθι…)

Σε κάποια άγνωστη χώρα επικρατεί χάος και παρακμή στην πολιτική, κοινωνική και οικονομική κατάσταση της χώρας. Υπάρχει ένας ανίκανος και άβουλος βασιλιάς που με τα λάθη του έχει φέρει τη χώρα σε αυτό το σημείο, ενώ περιμένει βοήθεια από γειτονική χώρα παίρνοντας συνεχώς δάνεια από αυτή. Ο λαός έχει παραιτηθεί και ηθική διαφθορά επικρατεί παντού. Η κατάσταση δυσκολεύει κι άλλο όταν ο δανειστής, ένας άλλος βασιλιάς, κηρύσσει πόλεμο εναντίον του ανίκανου βασιλιά. Όταν η κατάσταση έχει φτάσει στο απροχώρητο τα προβλήματα θα λύσει ο γιος του βασιλιά, ο πρίγκιπας. Εκείνος πλησιάζει το λαό, μαθαίνει από αυτόν, καταφέρνει να τον εμπνεύσει αφού ο ίδιος δίνει το καλό παράδειγμα. Η λύση έρχεται μέσα από τη συλλογική προσπάθεια, την καλλιέργεια της γης, την πάταξη της διαφθοράς και την αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων που έχει αυτή η χώρα. Ο λαός με τον πρίγκιπα ως παράδειγμα και στήριγμα παλεύει για τα δικαιώματά του. Ξαφνικά το κλίμα αλλάζει, όλοι εργάζονται, παράγουν και αλληλοϋποστηρίζονται. Η κατάσταση στη χώρα βελτιώνεται, βασιλιάς και λαός ατενίζουν το μέλλον με αισιοδοξία και ελπίδα.

Θέματα –προβλήματα που θέτει το έργο.

Το κύριο πρόβλημα του έργου είναι η παρακμή του βασιλείου, που προκύπτει από την ανεύθυνη και πλημμελή άσκηση εξουσίας από το βασιλιά Αστόχαστο.

• Η παραίτηση και η εγκατάλειψη στα δύσκολα είναι ένα θέμα που θέτει το έργο. Γρήγορα-ευτυχώς- η λύση της δραπέτευσης από το πρόβλημα κρίνεται ως λιποταξία και εγκαταλείπεται.
• Η αδυναμία επίλυσης των προβλημάτων τούς δημιουργεί την ανάγκη αναζήτησης εξωτερικής βοήθειας.
• Η αναζήτηση ξένης βοήθειας μειώνει το γόητρο του κράτους και κάνει τους αντιπάλους να θέλουν να εκμεταλλευθούν την αδυναμία και να το υποτάξουν.
• Ένα άλλο θέμα που τίθεται είναι η διαφθορά των αξιωματούχων που θεριεύει. Έτσι, παρακολουθούμε τον αρχικαγκελάριο Πανουργάκο σε συνεργασία με το δικαστή Λαγόκαρδο, εκμεταλλευόμενους αυτή την έλλειψη και αδυναμία, να κλέβουν το παλάτι, να εξαπατούν, να βγάζουν κέρδος. Έτσι, ο στρατός, την κρίσιμη ώρα που ο εχθρός επιτίθεται, βρίσκεται αποδιοργανωμένος..
• Αυτά συνυπάρχουν και με μια σειρά άλλα προβλήματα, όπως η φτώχεια, η εξαθλίωση και η διαφθορά του λαού. Οι πολίτες δεν έχουν κίνητρο για δουλειά.
• Η ανικανότητα του άρχοντα μαραζώνει οικονομικά τον τόπο. Στην αρχή υπήρχαν οικονομικές δραστηριότητες και οι άνθρωποι ζούσαν από τη δουλειά τους, Πουλούσαν τα προϊόντα τους στο παλάτι και επιβίωναν. Σταδιακά το παλάτι δεν πλήρωνε για τα προϊόντα και οι κάτοικοι τα διέθεταν στο εξωτερικό.
• Η γη παραμένει ακαλλιέργητη, η φτώχεια και η πείνα μαστίζουν το λαό, που επιβιώνει όπως – όπως, συνήθως κλέβοντας.
•  Άλλοι επιλέγουν τον δρόμο της μετανάστευσης ως μοναδικό τρόπο αξιοπρεπούς διαβίωσης.
• Βασικοί θεσμοί του κράτους, όπως η παιδεία και η δικαιοσύνη καταρρέουν. Ο δάσκαλος απλήρωτος δεν ασκεί τα καθήκοντά του και αφήνει τα παιδιά αγράμματα, χωρίς όμως να παραιτείται από την προσφορά στέγης που του παρέχει το κράτος.
• Και ο δικαστής δεν αποδίδει δικαιοσύνη, αλλά μπλεγμένος στα γρανάζια της διαφθοράς συγκαλύπτει τους αξιωματούχους που κλέβουν, όπως ο Πανουργάκος. Έτσι, ο δυστυχής Κακομοιρίδης, θύμα κλοπής, θα βρεθεί στη φυλακή ως δράστης αυτής της πράξης

Η λύση που προτείνει

Από ένα σημείο και ύστερα η ιστορία αρχίζει και γίνεται πιο αισιόδοξη. 

Υπάρχουν ακόμα σοφοί άνθρωποι στο βασίλειο, οι οποίοι βοηθούν το βασιλόπουλο να σώσει το βασίλειο. 

Όταν η εξουσία δίνει το παράδειγμα, τότε εμπνέονται οι πολίτες. 

Η δικαιοσύνη λειτουργεί και πάλι σωστά. 

Ο βασιλιάς με τη βοήθεια του βασιλόπουλου έρχεται στα λογικά του. 

Η γη άρχισε να καλλιεργείται ξανά και όλοι γυρνούν στις δουλειές τους με μεράκι και όρεξη. 

Όλα αυτά είχαν ως αποτέλεσμα την ακμή του βασιλείου με τον Συνετό Β΄ στο θρόνο.

Άρα καταλαβαίνουμε ότι η λύση έρχεται μέσα από τους ίδιους τους ανθρώπους και τη δουλειά τους.